Każdy mieszkaniec bloku przy ulicy X płaci za ciepłą wodę. Płaci co miesiąc, regularnie, według stawki ustalonej przez Zarząd Wspólnoty. Mało kto jednak zadał sobie pytanie, ile z tej kwoty rzeczywiście trafia do ogrzania wody w kranie — a ile przepada gdzieś po drodze, w piwnicznych rurach, nieszczelnych złączkach i pompach pracujących całą dobę.

Odpowiedź, którą udało nam się uzyskać, jest wstrząsająca. Według danych przedstawionych przez samą Wspólnotę, budynek zużył w ubiegłym roku 721,65 GJ energii na potrzeby ciepłej wody użytkowej, przy zużyciu wody wynoszącym 1446,33 m³. Daje to wskaźnik 0,50 GJ na każdy metr sześcienny podgrzanej wody.

Problem polega na tym, że fizyka jest bezlitosna. Do podgrzania jednego metra sześciennego wody o 45 stopni Celsjusza — z zimnej do wymaganej temperatury użytkowej — potrzeba dokładnie 0,188 GJ energii. To wynik wzoru, którego nie da się negocjować: iloczyn masy, pojemności cieplnej wody i różnicy temperatur.

Prosta matematyka pokazuje, że budynek powinien zużywać rocznie około 272 GJ energii. Tymczasem zużywa 721 GJ. Różnica — 449 GJ rocznie — nie ogrzała żadnej kąpieli, żadnego prysznica. Przepadła. Przy cenie energii wynoszącej 132,86 zł za GJ, roczny koszt tych strat sięga prawie 60 000 złotych. Tę kwotę — proporcjonalnie — zapłacili mieszkańcy.

Gdyby instalacja działała na poziomie typowym dla zadbanych budynków — ze stratami rzędu 30%, a nie 62% — całkowite zużycie energii wynosiłoby około 389 GJ rocznie. Koszt metra sześciennego ciepłej wody spadłby z obecnych 66 zł do około 36 zł, a roczny rachunek byłby o 44 000 złotych niższy. Czterdzieści cztery tysiące złotych. Co roku. W kieszeniach mieszkańców, nie w rurach.

Zapytaliśmy Zarząd wprost: czy planowane są działania modernizacyjne? Odpowiedź była wymijająca. Zapytaliśmy o wyniki dotychczasowych modernizacji — o ile GJ spadło zużycie, jaka była sprawność instalacji przed i po. Odpowiedzi nie udzielono.

Tymczasem eksperci ds. energetyki budynkowej wskazują, że najczęstsze przyczyny takich strat to rzeczy stosunkowo tanie w naprawie: zniszczona izolacja rur, nieszczelne zawory, pompy cyrkulacyjne pracujące bez regulacji całą dobę, źle wyregulowany węzeł cieplny. Koszt naprawy zwraca się często w ciągu jednego roku — właśnie dlatego, że straty są tak duże.

Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, gdzie idą ich pieniądze. Mają prawo do audytu. I mają prawo oczekiwać, że Zarząd — który z mocy ustawy odpowiada za stan nieruchomości wspólnej — będzie tę odpowiedzialność egzekwował, a nie od niej uciekał.