ETS2 — o ile może wzrosnąć rachunek za ogrzewanie i ciepłą wodę

Co jest przesądzone

• Podstawa prawna: dyrektywa (UE) 2023/959, która dodała do dyrektywy 2003/87/WE system ETS2 dla budynków, transportu drogowego i części małego przemysłu.
• Termin: rozporządzenie (UE) 2026/667 z 11 marca 2026 r. odroczyło rozpoczęcie handlu uprawnieniami w ETS2 z 2027 do 2028 r. Aukcje mają ruszyć w 2027 r.
• Kto płaci: uprawnienia rozliczają dostawcy paliw. Koszt może trafić do cen gazu, oleju opałowego i węgla.
• Czego nie obejmuje: emisji z instalacji objętych ETS1, m.in. dużych źródeł ciepła systemowego i elektrowni. Ciepło z takich źródeł ma koszt emisji w cenie już dziś.
• Cel: według Komisji Europejskiej ETS2 ma obniżyć emisje w objętych sektorach o 42% do 2030 r. w porównaniu z 2005 r.

Jak ograniczany jest wzrost ceny uprawnień

Cena uprawnienia (za tonę CO₂) będzie kształtowana na rynku. Przepisy przewidują jednak mechanizmy, które mają łagodzić skoki cen:

• Próg 45 € za tonę (w cenach z 2020 r., czyli indeksowany inflacją). Po jego przekroczeniu z rezerwy stabilności rynkowej uwalniane są dodatkowe uprawnienia.
• Zmiana z 9 października 2026 r. Rada UE przyjęła decyzję podwajającą liczbę uprawnień uwalnianych po przekroczeniu progu — z 20 do 40 mln — oraz przedłużającą działanie rezerwy po 2030 r. Decyzja wejdzie w życie 20 dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE.
• Większa podaż na start: na aukcjach za 2028 r. ma trafić o 30% więcej uprawnień.

Prognozy cen — z datą i źródłem

W czerwcu 2024 r. KOBiZE w „Raporcie z rynku CO₂” przytoczył prognozę firmy Veyt: ceny powyżej 50 € za tonę w pierwszych latach (ok. 55–59 €, co odpowiada progowi 45 € po indeksacji), gwałtowny wzrost do ok. 210 € od 2031 r. i późniejsza stabilizacja w okolicach 100 €. Prognoza zakładała start systemu w 2027 r. i powstała przed zmianami rezerwy przyjętymi w 2026 r.

Traktujemy ją jako jeden z możliwych scenariuszy, nie jako przewidywanie. Rzeczywista cena będzie zależeć od tempa spadku emisji, działania rezerwy i decyzji politycznych. Przegląd ETS2 jest przewidziany do 2029 r.

Jak oszacować dodatkowy koszt dla własnego budynku

Rząd wielkości dodatkowego kosztu dla budynku ogrzewanego paliwem objętym ETS2 można policzyć ze wzoru:

Ze wzoru wynika najważniejszy wniosek praktyczny: koszt ETS2 rośnie liniowo ze zużyciem paliwa. Budynek, który zużywa dwa razy więcej energii na metr kwadratowy, zapłaci za emisje dwa razy więcej.

Kto odczuje ETS2 najmocniej

• Budynki ogrzewane węglem i olejem opałowym — mają wyższy wskaźnik emisji na jednostkę energii niż gaz ziemny.
• Budynki z kotłowniami gazowymi lub lokalnymi źródłami, które nie podlegają ETS1.
• Budynki o dużym zużyciu energii: słabo ocieplone, z nieizolowanymi przewodami w piwnicach, z nadmierną cyrkulacją ciepłej wody, z rozregulowaną instalacją.
• Odbiorcy, u których nikt nie analizuje zużycia — wzrost kosztu zleje się z innymi zmianami cen i trudno będzie wskazać jego przyczynę.

Mniej odczują ETS2 budynki zasilane z dużych źródeł objętych ETS1, ogrzewane energią elektryczną (np. pompami ciepła) oraz budynki o niskim zużyciu energii.

Społeczny Fundusz Klimatyczny

Równolegle z ETS2 działa Społeczny Fundusz Klimatyczny (rozporządzenie (UE) 2023/955). Według Komisji Europejskiej ma uruchomić co najmniej 86,7 mld € w latach 2026–2032, przy 25% współfinansowaniu krajowym. Polska jest jednym z największych beneficjentów — według dostępnych analiz może otrzymać do ok. 11,4 mld €.

Pieniądze mają trafiać m.in. na modernizację budynków i wsparcie gospodarstw wrażliwych. Polska przygotowuje Plan Społeczno-Klimatyczny oraz ustawę o zasadach jego realizacji — projekt w wersji z 1 lipca 2026 r. ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2026 r. Konkretne programy dla budynków wielorodzinnych nie są jeszcze znane.

Co zrobić już teraz

1. Ustalić źródło ciepła budynku i to, czy podlega ETS1 czy ETS2.
2. Zebrać zużycie energii z faktur z kilku sezonów i podstawić je do wzoru powyżej dla dwóch–trzech cen uprawnień.
3. Sprawdzić, czy zużycie jest uzasadnione: porównać je z powierzchnią, liczbą mieszkańców i ilością ciepłej wody, ocenić straty cyrkulacji i stan instalacji.
4. Dopiero na tej podstawie planować modernizację — z kolejnością działań wynikającą z analizy, a nie z hasła „podwyżki od 2028”.

Analizujemy koszty ogrzewania i ciepłej wody w budynkach wielorodzinnych: oddzielamy przyczyny techniczne od rozliczeniowych i wskazujemy, gdzie zużycie odbiega od uzasadnionego. Zakres pracy ustalamy po opisie sprawy, z indywidualną wyceną przed zleceniem.

Najczęstsze pytania